Opvoeden of zorgen voor?

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Email this to someonePrint this page

Je kunt tegenwoordig geen krant of tijdschrift meer openslaan of er staan adviezen en meningen in over opvoeden. Hollandse Zaken wijdde er deze week een hele uitzending johnnyjoker-opvoedenaan. Betrokken versus afwezige vaders, ontaarde versus ‘über-opvoedmoeders’, de rol van ouderschap en de partnerrelatie, culturele aspecten, het kind zelf, werkelijk alle kanten werden belicht. En uiteraard kwam er geen eenduidige conclusie uit. Want wat het beste werkt? Dat weet niemand.
Wat mij nog het meeste fascineert, is dat wij onze kinderen eigenlijk benaderen als mensen die nog niet af zijn; als weliswaar lieve, maar ook primitieve, onberekenbare, zelfzuchtige barbaartjes die we beschaving moeten bijbrengen omdat het anders wel eens slecht met ze af kon lopen. Het lijkt wel of we geloven dat mensen niet goed zijn zoals ze zijn, maar – met heel veel bloed, zweet en tranen – goed moeten worden. En daarom denken we kinderen te moeten opvoeden.

Onder opvoeden valt bijna alles wat zich tussen ouders en kinderen afspeelt en wat gericht is op, of bijdraagt aan, de ontwikkeling van het kind. Het heeft dus vooral te maken met een toekomstig belang van het kind, op iets wat het kind moet worden en wat het nog niet of niet voldoende is. In het toekomstig belang van het kind wordt het vermanend toegesproken. En dat doen we misschien wel jarenlang, want kleuters zien immers absoluut de toegevoegde waarde niet van ‘netjes eten’. Misschien leren kinderen door onze bemoeienis iets sneller zonder knoeien te eten, maar zelfs dat is nog maar de vraag. Hoe het ook zij, het kind leert in elk geval dat het onhandig, stom, slordig, vies, ongehoorzaam of egoïstisch is, afhankelijk van de opvoedingsmanipulaties die je bij deze ‘eettraining’ gebruikt, en afhankelijk van de irritaties die je voelt als het telkens niet naar JOU luistert. Veel opvoedingskwesties legitimeren we met ‘Later begrijp je het wel’, of ‘Het is voor je eigen bestwil’ of – voor de luie ouders – ‘Omdat ik het zeg!’ Kijk voor de aardigheid eens naar jezelf als volwassene: waarom knoei jij niet of nauwelijks wanneer je eet? Komt dat doordat je ouders je verteld hebben dat knoeien vies of kinderachtig is? Of gewoon doordat je handiger bent geworden met mes en vork?

‘Zorgen voor’ is veel meer gericht op het eigenbelang van het kind dan opvoeden en sluit aan op het hier en nu. Zorgen voor een kind betekent dat je het eten, warme kleren en een veilige plek geeft en het allerlei handige dingen leert, zoals wc-papier gebruiken zonder er met een vinger doorheen te prikken of een ei bakken. Dus eten koken voor je kleuter, een slab voordoen en na het eten zonder klagen de spinazie uit haar oren en haren pulken, valt onder zorg.

Zouden kinderen én ouders niet gelukkiger worden als we wat minder opvoeden en wat meer ‘zorgen voor’?

www.johnnyjoker.com